Gezonde leefstijl verlaagt risico op zwangerschapsdiabetes aanzienlijk

83% van alle gevallen van zwangerschapsdiabetes kan worden voorkomen met gezonde leefstijl

pregnant02

inleiding

Zwangerschapsdiabetes (medische term: diabetes gravidarum) komt bij ongeveer 5% van alle zwangerschappen voor. Hiervan is sprake als een zwangere een verhoogde bloedglucoseconcentratie (‘bloedsuiker’) heeft, die pas tijdens de zwangerschap is ontstaan of is ontdekt. Zwangere vrouwen die al voor hun zwangerschap suikerziekte (diabetes mellitus) hadden, worden hier dus niet toe gerekend. Zowel zwangerschapsdiabetes als suikerziekte reeds voor de zwangerschap verhoogt het risico op zwangerschapscomplicaties (hoge bloeddruk en zwangerschapsvergiftiging (pre-eclampsie)) en negatieve gezondheidseffecten op het kind (te hoog geboortegewicht en hoger risico op aangeboren afwijkingen). Omdat het risico op diabetes mellitus type 2 verlaagt kan worden door een gezonde leefstijl, reist de vraag of een gezonde leefstijl ook de kans op zwangerschapsdiabetes verlaagt.

 

methode

In een Amerikaanse studie die in het British Medical Journal werd gepubliceerd, werd dit onderzocht. Uit een groep van 116.671 vrouwelijke verpleegkundigen, die 10 jaar werden gevolgd, werden alle vrouwen (zonder chronische ziektes) met een eenlingzwangerschap opgenomen in dit onderzoek. Dit waren 14.437 vrouwen met totaal 20.136 zwangerschappen. De leefstijl van deze vrouwen werd vastgelegd voordat ze zwanger werden en werd bepaald op de volgende factoren:

– Lichaamsgewicht, waarbij een gezond lichaamsgewicht een BMI < 25,0 is.

– Gezonde voeding, die bestaat uit een hoge inname van groente, fruit, volle granen, noten, meervoudig onverzadigde vetzuren  en omega-3-vetzuren en een lage inname van rood vlees, bewerkt vlees, frisdrank, zout en transvetten. Het eetpatroon van de deelnemers werd hiermee in vijf groepen verdeeld, waarbij het laagste 1/5 deel het ongezondst en het hoogste 1/5 deel het gezondst is.

– Beweging, waarbij een hoeveelheid van minimaal 30 minuten matig-intensief per dag op minimaal vijf dagen per week als gezond werd bestempeld.

– Roken, waarbij niet-roken uiteraard als gezond werd bestempeld.

 

resultaten

Alle vier de factoren waren afzonderlijk geassocieerd met het risico op zwangerschapsdiabetes (tabel). Als het relatieve risico groter dan 1,00 is, is er een verhoogd risico en als het relatieve risico kleiner is dan 1,00 is, is er een verlaagd risico. Dit kan als procenten gelezen worden: het relatieve risico op zwangerschapsdiabetes voor rokers is 1,43 en dus hebben rokers 43% meer kans op zwangerschapsdiabetes dan niet-rokers.

leefstijlfactoren relatief risico op zwangerschapsdiabetes (met 95%-BI)
lichaamsgewicht
BMI < 18,5 1,18 (0,72-1,94)                        n.s.
BMI 18,5-19,9 1,00 (referentie)
BMI 20,0-22,9 1,10 (0,82-1,48)                        n.s.
BMI 23,0-24,9 1,61 (1,19-2,19)
BMI 25,0-26,9 2,14 (1,55-2,93)
BMI 27,0-28,9 2,20 (1,56-3,12)
BMI 29,0-30,9 2,58 (1,78-3,75)
BMI 31,0-32,9 3,86 (2,71-5,50)
BMI 33,0-34,9 4,38 (2,98-6,43)
BMI ≥ 35,0 4,45 (3,19-6,20)
voedingspatroon
Laagste 1/5 deel (ongezondste voedingspatroon) 1,00 (referentie)
Tweede 1/5 deel 0,96 (0,79-1,17)                        n.s.
Derde 1/5 deel 0,98 (0,80-1,21)                        n.s.
Vierde 1/5 deel 0,84 (0,67-1,04)                        n.s.
Hoogste 1/5 deel (gezondste voedingspatroon) 0,75 (0,59-0,94)
 
beweging
< 30 minuten per week 1,00 (referentie)
30-59 minuten per week 0,90 (0,72-1,13)                        n.s.
60-89 minuten per week 0,91 (0,71-1,16)                        n.s.
90-149 minten per week 0,89 (0,71-1,10)                        n.s.
150-209 minuten per week (minimale aanbevolen hoeveelheid) 0,85 0,66-1,10)                         n.s.
≥210 minuten per week 0,78 (0,64-0,94)
roken
niet-roker en nooit gerookt 1,00 (referentie)
niet-roker en eerder wel gerookt 1,09 (0,91-1,29)                        n.s.
roker 1,43 (1,17-1,76)

95%-BI: 95%-betrouwbaarheidsinterval. n.s. = niet significant

 

Het lichaamsgewicht is de meest bepalende factor voor het risico op zwangerschapsdiabetes: obesitas (BMI ≥ 30) verhoogt het risico wel 3-4 keer! Maar het voldoen aan meerdere gezonde factoren heeft het sterkste risicoverlagende effect. De resultaten lieten zien dat het voldoen aan alle vier de gezonde factoren een 83% lager risico op zwangerschapsdiabetes geeft dan als aan geen enkele factor wordt voldaan. Er werd ook berekend dat als alle zwangere vrouwen voor hun zwangerschap aan deze vier gezonde factoren zouden voldoen, er 48% (Population Attributable Risk (PAR)) van alle gevallen van zwangerschapsdiabetes voorkómen kan worden.

 

conclusie

Een gezonde leefstijl is geassocieerd met een lager risico op zwangerschapsdiabetes, waarmee dus zowel de gezondheid van de zwangere vrouw als die van het (ongeboren) kind positief kan worden beïnvloed.

 

Bron: Zhang C, Tobias DK, Chavarro JE, et al. Adherence to a healthy lifestyle and risk of gestational diabetes mellitus: prospective cohort study. BMJ 2014;349:g5450. (pubmed)

bron afbeelding: flickr

Leave a Reply

Your email address will not be published.